Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) mới đây đã đề xuất áp dụng mức thuế bổ sung từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ khoảng 60 nền kinh tế trong khuôn khổ cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức theo Điều khoản 301 (Section 301) của Đạo luật Thương mại Hoa Kỳ. Theo đề xuất, Việt Nam có thể thuộc nhóm chịu mức thuế 12,5% nếu chính sách được thông qua sau phiên điều trần dự kiến diễn ra trong thời gian tới.
Động thái này đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi thị trường Hoa Kỳ hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đề xuất trên không đồng nghĩa với việc hàng hóa Việt Nam bị cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức, mà chủ yếu phản ánh xu hướng Mỹ tăng cường giám sát chuỗi cung ứng và khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.
Những điểm đáng chú ý trong đề xuất của Mỹ
- Thuế bổ sung dự kiến dao động từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa từ khoảng 60 nền kinh tế.
- Việt Nam nằm trong nhóm có thể chịu mức thuế 12,5%.
- Chính sách hiện vẫn đang trong giai đoạn đề xuất và chưa có hiệu lực.
- Phiên điều trần xem xét đề xuất dự kiến được tổ chức vào tháng 7/2026.
- Mục tiêu chính là tăng cường kiểm soát các rủi ro liên quan đến lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu được triển khai, một số ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam có thể chịu áp lực gia tăng về chi phí và yêu cầu tuân thủ, đặc biệt là các ngành có chuỗi cung ứng phức tạp hoặc phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu.
Các ngành có thể chịu ảnh hưởng
- Dệt may
- Da giày
- Đồ gỗ
- Thủy sản
- Điện tử và linh kiện
Bên cạnh đó, các chuỗi cung ứng liên quan đến bông (cotton) và polysilicon – nguyên liệu quan trọng trong ngành năng lượng mặt trời – đang là những lĩnh vực được phía Mỹ đặc biệt quan tâm và có thể đối mặt với các yêu cầu kiểm tra nguồn gốc nghiêm ngặt hơn.
Tuy nhiên, nhiều tổ chức phân tích nhận định tác động tổng thể đối với xuất khẩu Việt Nam có thể không quá tiêu cực. Một số nhóm hàng công nghệ cao như chất bán dẫn, thiết bị viễn thông và linh kiện điện tử được đánh giá có khả năng được áp dụng cơ chế riêng hoặc không chịu ảnh hưởng đáng kể từ đề xuất này.
Ngoài ra, mức thuế dự kiến đối với Việt Nam cũng không có sự chênh lệch lớn so với nhiều quốc gia xuất khẩu cạnh tranh khác. Điều này đồng nghĩa với việc lợi thế cạnh tranh tương đối của hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mỹ có thể vẫn được duy trì trong một số lĩnh vực.
Tác động đối với ngành logistics và xuất nhập khẩu
Từ góc độ logistics, diễn biến lần này cho thấy xu hướng dịch chuyển từ cạnh tranh về chi phí sang cạnh tranh về mức độ tuân thủ và minh bạch chuỗi cung ứng.
Doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng:
- Kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào.
- Hoàn thiện hồ sơ chứng minh xuất xứ hàng hóa.
- Tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
- Theo dõi các thay đổi về chính sách thương mại và thuế quan của Mỹ.
- Chủ động đánh giá rủi ro đối với các đơn hàng xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.
Trong bối cảnh các quy định thương mại toàn cầu ngày càng chặt chẽ, việc xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, bền vững và có khả năng truy xuất cao đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Đây không chỉ là giải pháp giảm thiểu rủi ro thuế quan mà còn là yếu tố giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn trên thị trường quốc tế.